31 30 2084100
Bellen

Certificeren aandelen of vermogen

13 februari 2013 - mr. Jan-Marc van Beusekom VERDER - ICT-MARKETING

Het certificeren van aandelen of vermogen heeft vaak tot doel om de rechten verbonden aan aandelen of vermogensbestanddelen te scheiden. Na certificering komt het winstrecht (economische recht) bij een ander te liggen dan het stemrecht (zeggenschapsrecht).

Wanneer certificeren

In de praktijk worden de economische en zeggenschapsrechten meestal in de volgende situaties gescheiden door middel van certificering:

  1. bedrijfsopvolging (verkoop of schenking van aandelen door ouders aan kinderen, of binnen familieverband, gefaseerde terugtreding van oud eigenaar);
  2. participatiestructuren (door investeerders, management- of personeelsleden);
  3. bij wens tot afschermen van bepaalde informatie voor buitenwereld
    (concernstructuur, handelsregister, eigendomsverhoudingen)
  4. beperken aansprakelijkheid voor de omzetbelasting.

Certificeren in praktijk

Voor de certificering is een aparte rechtspersoon nodig. Dat vereist dus een gang naar de notaris. Meest gebruikt voor het certificeren van aandelen is een stichting administratiekantoor. De notaris stelt een akte op met de statuten van de stichting. Aanvullend worden nog administratievoorwaarden opgesteld voor de stichting, waarmee praktisch de stemrechten van aandelen worden gehaald. De aandeelhouder draagt zijn aandelen – ten titel van beheer – over aan de stichting administratiekantoor (ook wel: STAK). Op grond van de administratievoorwaarden wordt de aandeelhouder daarna certificaathouder.

Na de oprichting van de stichting, de certificering van de aandelen en de uitreiking van certificaten, heeft de stichting de zeggenschap op de geadministreerde aandelen. De certicitaathouder(s) blijven gerechtigd tot de economische rechten, zoals de dividenden op voornoemde aandelen. Omdat de zeggenschap op aandelen of met betrekking tot bepaalde vermogensbestanddelen (bijvoorbeeld een pand) na een overdracht toekomt aan de stichting, is het van groot belang stil te staan bij de personen die benoemd (kunnen) worden als bestuurder van de stichting. Vaak is het bestuur gelijk aan het bestuur van de vennootschap waarvan de aandelen worden gecertificeerd, maar noodzakelijk is dat zeker niet. Het kan zelfs gewenst zijn dat het stichtingsbestuur door anderen (onafhankelijke derden) wordt gevormd, bijvoorbeeld met oog op continuïteit, bedrijfsopvolging, transparantie naar participanten etc.

In situaties waarbij het gewenst is dat bepaalde personen (nog) geen stemrecht krijgen, wordt vaak gekozen voor certificering. Het is bijvoorbeeld niet wenselijk dat werknemers, familieleden (kinderen) of nieuwe investeerders (direct al) zeggenschap hebben en/of aanwezig zijn op een aandeelhoudersvergadering.

Met de invoering van het Wetsvoorstel Vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht (de ‘flex bv’), kan sinds 1 oktober 2012 op een tweede manier bereikt worden dat zeggenschapsrechten en economische rechten worden gescheiden. Het is dan bijvoorbeeld denkbaar dat er zowel ‘stemrechtloze aandelen’, als ‘winstrechtloze aandelen’ worden gecreëerd. Een vaak ongewenst fiscaal gevolg dat daarbij echter zal optreden is het ontstaan van een aanmerkelijk belang (box 2-heffing), ook bij relatief kleine aandelenbelangen. Dit komt doordat er met de creatie van de bijzondere soort aandelen, voor het onderkennen van een aanmerkelijk belang gekeken moet worden naar het percentage aandelen dat van een specifieke soort in bezit is. Bij certificering via een stichting administratiekantoor kan bij relatief kleine belangen heffing in box 2 meestal worden voorkomen.

Door de wettelijke bedrijfsopvolgingsfaciliteiten kan een ondernemer de overdracht van zijn bedrijf fiscaal vriendelijk (geen of lage heffing) overdragen. Door aandelen te certificeren en gebruik te maken van een stichting administratiekantoor, houdt de (oud-)ondernemer dan, (al dan niet tijdelijk) het stemrecht binnen de onderneming. De winsten kunnen zodoende al neerslaan bij de bedrijfsopvolgers (kinderen, management), maar het stemrecht blijft nog bij de oorspronkelijke ondernemer.

Bij gebruik van een stichting administratiekantoor, kunnen derden niet meer via het handelsregister Kamer van Koophandel zien wie het economische belang bij aandelen heeft. Dit kan dus handig zijn als niet gewenst is dat derden dit kunnen achterhalen uit openbare informatie. Via de openbare registers is enkel een 100%-aandeelhouder te achterhalen. Al bij certificering van één aandeel wordt dit effect bereikt. Het oprichten van een stichting en certificeren van aandelen, brengt uiteraard wel enige kosten met zich.

Fiscale gevolgen van certificering

Het certificering van aandelen kan meestal zonder fiscale gevolgen blijven. Heffing van vennootschaps-, overdrachts- of inkomstenbelasting (box 2) kan vaak worden voorkomen. Daarvoor is het wel van belang tijdig fiscaal advies in te winnen. Vooroverleg en/of (schriftelijke) afspraken met de Belastingdienst over de gevolgen van een herstructurering waarin van certificering sprake is, kunnen zeer wenselijk zijn. Let op: bij certificering van onroerende zaken, is heffing van overdrachtsbelasting eerder regel dan uitzondering.

Het splitsen van zeggenschapsrechten en economische rechten door middel van certificering kan van invloed zijn op een (gewenste) fiscale eenheid vennootschapsbelasting. Een holding bv moet namelijk ten minste 95% van de aandelen in haar deelneming bezitten, wil de beschikking fiscale eenheid worden verleend. Bij certificering van aandelen luistert het nauw of de zeggenschap en economische rechten in voldoende mate (95% of meer) in één hand zijn. De fiscale jurisprudentie biedt aanknopingspunten om in de statuten van de stichting administratiekantoor zodanige bepalingen op te nemen dat toch aan de voorwaarden voor een fiscale eenheid vennootschapsbelasting wordt voldaan.

Ook voor de omzetbelasting is het certificeren van aandelen van belang in relatie tot de fiscale eenheid btw. Het bestaan van een fiscale eenheid btw leidt tot hoofdelijke aansprakelijkheid van de onderdelen van die fiscale eenheid. Een fiscale eenheid btw stelt eisen aan de mate van verwevenheid van de (beoogde) onderdelen daarvan. Het certificeren van aandelen kan van invloed zijn op die verwevenheid, waarmee dus gestuurd kan worden op het bestaan van de fiscale eenheid btw en daaraan verbonden hoofdelijke aansprakelijkheid.

Omdat tegenover de afzondering van vermogen in een STAK een uitreiking van certificaten plaatsvindt, is het uitgesloten dat een STAK als afgezonderd particulier vermogen (APV) kwalificeert.

Onze dienstverlening

VERDER heeft expertise op het punt van certificeren van aandelen en de fiscale gevolgen. Graag gaan wij hierover het gesprek met u aan. Onze contactgegevens treft u hier aan.

VERDER gaat uiterst nauwkeurig te werk. Toch kunnen wij geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor door u op basis van de voorgaande informatie genomen acties. Neem hier kennis van onze disclaimer.

Jan-Marc van Beusekom

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jan-Marc verantwoordelijk voor fiscale advisering. Zijn expertise ligt met name bij de vennootschapsbelasting, maar ook bij de inkomstenbelasting daar waar het de directeur-grootaandeelhouder en de vermogende particulier aangaat. Van oudsher heeft Jan-Marc veel ICT & Marketing bedrijven als klant.

Lees meer over Jan-Marc van Beusekom >