31 30 2084100
Bellen

Gemeentemuseum en giftenaftrek

12 december 2012 - mr. Jos van Bavel VERDER - NON-PROFIT

Sinds 2012 kunnen donateurs aan ‘culturele’ algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s) een fiscale bonus krijgen bij de aftrek van hun gift. Die bonus bedraagt maximaal 25% in de inkomstenbelasting en 50% in de vennootschapsbelasting. Een tijdelijke maatregel van de overheid om de culturele sector tegemoet te komen en het draagvlak en de zichtbaarheid van die sector in de maatschappij te vergroten.

De fiscale regels voor giftenaftrek kennen natuurlijk allerlei beperkende voorwaarden. Een belangrijke voorwaarde voor de aftrekbonus is dat een ANBI ook kwalificeert als ‘culturele instelling‘. In het ANBI-register op de website van de belastingdienst, krijgt de betreffende instelling dan de aantekening ‘cultureel’. De schenker mag er op grond van de informatie in de ANBI-lijst op vertrouwen dat hij de aftrekbonus geniet.

Begrip ‘cultureel’

Voor de nieuwe categorie culturele ANBI’s, doet zich ook vanzelfsprekend afbakeningsproblematiek voor. Wat bepaalt immers wat als ‘cultureel’ kwalificeert. In andere fiscale regelgeving wordt bij de fiscaaltechnische invulling van begrippen nog wel eens bevoegdheid neergelegd bij inhoudelijk deskundigen van departementen buiten het Ministerie van Financiën of de Belastingdienst. Maar de vraag of een ANBI als ‘cultureel’ heeft te gelden, beoordeelt de ANBI-inspectie in Den Bosch zelfstandig. De staatssecretaris heeft daarbij in de wetsgeschiedenis het begrip ‘culturele instelling’ verder ingekleurd:

‘Van een culturele instelling zal sprake zijn bij een instelling die statutair en feitelijk activiteiten ontwikkelt gericht op de realisatie (of het doen realiseren) van cultureel aanbod en/of het verspreiden van cultureel en/of het verspreiden van cultuur en/of het beheren en behouden van cultuur. De resultaten van die inspanningen dienen toegankelijk te zijn voor publiek. Een indicatie voor het zijn van culturele instelling is of een instelling is aangesloten bij relevante brancheorganisaties (die thans in kaart worden gebracht) of dat een instelling op grond van cultuurgebied van Rijk, provincie of gemeente (inclusief publiek gefinancierde fondsen) in aanmerking komt voor subsidie.’ Als toetsingskader bij invulling van de voorwaarde dat sprake moet zijn van een ‘hoogwaardig cultuuraanbod’, geldt dat dit voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk moet zijn.

Wij begrijpen uit onderzoek dat op de ANBI-lijst van de Belastingdienst inmiddels circa 4.000 musea, theaters en podia als ‘cultureel’ zijn aangemerkt. Daarmee vallen wel bijvoorbeeld het gemeentemuseum, rijksmusea en de kunstuitleen buiten de mogelijkheden voor de fiscale bonus van de extra giftenaftrek. Hoewel de overheid in algemene zin kwalificeert als algemeen nut beogend, maakt het gemeentemuseum (meestal) onderdeel uit van een gemeente en richt zij zich daarmee naar onze mening in onvoldoende mate op werkzaamheden van ‘culturele aard’. De ANBI-status wordt dus niet onthouden aan een gemeentemuseum, maar wel de extra status van ‘culturele instelling’. Deze conclusie komt overeen met de informatie die af te leiden is uit de ANBI-lijst op de website van de belastingdienst, hoewel opvallend genoeg toch enkele gemeente- en rijksmusea en een enkele kunstuitleen-stichting, daar als ‘cultureel erkend’ te boek staan. Oorzaak daarvan kan zijn dat hoewel naam anders doet vermoeden, bepaalde musea verzelfstandigd zijn van de overheid in een aparte stichting (niet zijnde een ‘overheidsstichting‘) en activiteiten van kunstuitleen die toch leiden tot ‘hoogwaardig cultuuraanbod’. Ofwel is de status van culturele ANBI bij die instellingen nog niet gecontroleerd door de Belastingdienst.

Opteren voor integraal ondernemerschap en belastingplicht

Culturele instellingen kunnen sinds 1 januari 2012 ingevolge een nieuwe regel in de vennootschapsbelasting opteren voor integraal ondernemerschap. Dat is meestal voordelig, maar heeft ook enkele belangrijke gevolgen voor de omvang van de onderneming van een instelling. Daar hangen fiscaal de nodige vragen mee samen. Wij adviseren culturele instellingen hun keuze tijdig te onderbouwen en ook tijdig een beschikking aan te vragen bij de Belastingdienst.

Wij merkten al op dat musea en andere culturele organisaties die onderdeel uitmaken van de overheid (zoals Rijks- en gemeentemusea) de fiscale status van ‘culturele instelling’ naar onze mening op grond van wet niet moeten kunnen krijgen. Krijgen ze wel een beschikking uitgereikt, dan komt de vraag op hoe de mogelijkheid te opteren voor integraal ondernemerschap werkt. Tot welke omvang van die overheid strekt de onderneming zich uit en in hoeverre kan dit in conflict komen met de vrijstelling die overheidsondernemingen (nijverheidsbedrijven e.d. uitgezonderd) normaliter genieten? Het beleid over de belastingplicht van (indirecte) overheidsondernemingen is daarbij overigens nadrukkelijk onderwerp van een actueel en breder onderzoek.

Onze dienstverlening

Voor gemeente- of Rijksmusea leidt het nieuwe beleid tot de vraag welk financieel belang gemoeid is met het mislopen van de fiscale status van culturele ANBI. En de vervolgvraag of dat belang rechtvaardigt om een juridische vorm te kiezen buiten de overheidssfeer als niet-overheidsstichting. De status van culturele ANBI komt daarmee namelijk binnen handbereik. Aandacht moet dan wel bestaan ook voor de vennootschapsbelastingpositie van het afgezonderde museum. VERDER heeft expertise op het gebied van fiscale regelgeving voor culturele instellingen en ANBI’s. Graag gaan wij hierover het gesprek aan met uw instelling. Onze contactgegevens treft u hier.

VERDER gaat uiterst nauwkeurig te werk. Toch kunnen wij geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor door u op basis van de voorgaande informatie genomen acties. Neem hier kennis van onze disclaimer.

Jos van Bavel

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jos verantwoordelijk voor fiscale advisering. Jos is een fiscaal specialist met focus op grote en middelgrote Non-Profit organisaties en overheden.

Lees meer over Jos van Bavel >

Recente publicaties

Alle publicaties

Best gelezen