31 30 2084100
Bellen

Meldingsplicht nieuwe ‘eigenwoningschulden’

2 mei 2014 - mr. Jos van Bavel VERDER NON-PROFIT

De Belastingdienst wil met ingang van 2013 weten welke schulden verband houden met uw eigen woning. Informatie die de Belastingdienst van uw bank krijgt volstaat niet langer: ook eigenwoningschulden en hypotheken die met ingang van 1 januari 2013 voor de aankoop of verbouwing van een eigen woning worden afgesloten bij een andere partij dan een Nederlandse bank, moeten voortaan worden gemeld aan de Belastingdienst; althans wanneer voor deze eigenwoningschuld de nieuwe regels voor renteaftrek gelden én u van renteaftrek gebruik wilt blijven maken in uw aangifte inkomstenbelasting.

Situaties die door de nieuwe regels worden getroffen

Veel banken of financiële instellingen hadden reeds de verplichting om de Belastingdienst te informeren (te ‘renseigneren’) over de ‘eigenwoninglening’ die u bij hen had afgesloten. Toch zijn er ook instellingen en personen die daartoe niet verplicht waren. De nieuwe fiscale regelgeving ziet juist op deze situaties. De nieuwe meldingsplicht geldt daarmee voor alle situaties waarin de geldlening niet is aangegaan bij een Nederlandse financiële instelling, zoals een bank of verzekeraar. Er moet daarbij bovendien sprake zijn van een nieuwe geldlening voor de eigen woning die op of na 1 januari 2013 is afgesloten. Voor ‘oude’ eigenwoningschulden die op 31 december 2012 al bestonden, geldt de nieuwe meldingsplicht uitdrukkelijk niet. Ook wijzigingen in dergelijke reeds bestaande geldleningen worden daarmee niet getroffen door de nieuwe meldingsplicht.

Omdat de meldingsplicht geldt voor alle nieuwe situaties waarin het geld voor de eigen woning wordt geleend bij anderen dan de erkende financiële instellingen, treft deze veel situaties die dichterbij de eigen invloeds- en privésfeer liggen. Financiële instellingen liggen traditioneel verder van de privésfeer verwijderd. Erkende financiële instellingen gelden fiscaal al als ‘administratieplichtigen’, zij moeten de Belastingdienst gegevens en inlichtingen verstrekken waarvan de kennisneming van belang kan zijn voor de belastingheffing. ‘Niet-administratieplichtigen’ hoeven dat niet te doen. Als niet-administratieplichtigen kunt u in dit verband bijvoorbeeld denken aan:

  • De B.V. of N.V. in relatie tot zijn directeur en/of (groot)aandeelhouder
    De nieuwe informatieverplichting geldt daarmee bijvoorbeeld voor directeuren-grootaandeelhouders (DGA’s) die een lening voor de eigen woning afsluiten bij een (eigen) besloten vennootschap.
  • Leningen aangegaan binnen familie-verband, bij vrienden of kennissen
    De nieuwe meldingsplicht geldt ook voor voor familieleden, vrienden of kennissen die elkaar geld lenen en de rente en/of afsluitprovisie opvoeren als aftrekbare kosten voor de eigen woning.
  • Leningen van een buitenlandse bank of instelling
    Tot slot kan wanneer u leent bij een buitenlandse financiële instelling (die geen vestigingen heeft in Nederland) of welke andere niet-administratieplichtige dan ook, sprake zijn van de nieuwe meldingsplicht.

Sluit u in 2013 een eigenwoningschuld af bij een administratieplichtige (zoals een Nederlandse bank) dan wordt de Belastingdienst hierover al geïnformeerd en hoeft u geen aanvullende actie te nemen. Bij het ‘oversluiten’ of ‘herfinancieren’ van een bestaande lening (een eigenwoningschuld die er op 31 december 2012 al was), zal de oude ‘eigenwoningschuld’ veelal in stand blijven en daarmee blijven ook de oude regels van toepassing. Het blijft daardoor mogelijk om een bestaande eigenwoningschuld bij de bank over te sluiten naar een eigenwoningschuld bij bijvoorbeeld de ‘eigen’ besloten vennootschap of familie (en vice versa).

De voornaamste reden voor de nieuwe regels, is dat de Belastingdienst wil (kunnen) nagaan of deze geldleningsovereenkomsten voldoen aan de nieuwe fiscale regels die vanaf 1 januari 2013 gelden voor een eigenwoningschuld. Voor een nieuwe hypotheek of eigenwoningschuld is namelijk sindsdien alleen nog renteaftrek mogelijk als deze in dertig jaar minimaal volgens een annuïtair schema volledig wordt afgelost. Zonder de nieuwe renseigneringsplicht voor situaties waarbij u leent bij een (eigen) besloten vennootschap, in de familie- of kennissenkring of bij buitenlandse instellingen is hierop geen goede fiscale controle en toetsing denkbaar.

Informatieverplichting

Wenst u renteaftrek voor een nieuwe eigenwoningschuld die u bijvoorbeeld heeft afgesloten bij uw eigen besloten vennootschap? U moet dan bij de belastingaangifte over het jaar waarin de lening is aangegaan de basiskenmerken van die schuld en het fiscale nummer van de besloten vennootschap doorgeven aan de Belastingdienst.

U moet hierbij onder meer denken aan:
– uw naam en adresgegevens en burgerservicenummer;
– de naam en adresgegevens van degene die het geld aan u heeft uitgeleend, inclusief zijn of haar burgerservicenummer of RSIN-nummer;
– de datum waarop de schuld is aangegaan (startdatum lening);
– het startbedrag van de schuld (hoofdsom van lening);
– de rente (percentage) die maandelijks betaald moet worden;
– de looptijd van de lening in maanden, en
– als er wordt afgelost de wijze van aflossing (lineair of annuïtair).

Zie goed dat de meldingplicht ligt bij de belastingplichtige die de eigenwoningschuld aangaat en hypotheekrente aftrek wenst – u dus in hoogst eigen persoon – en niet de uitlener van de hoofdsom. De gegevens moeten op een formulier worden ingevuld en verzonden aan de Belastingdienst. Het te gebruiken formulier is inmiddels beschikbaar via de website van de Belastingdienst.

Wijzigt er tijdens de looptijd van de eigenwoninglening iets in de gegevens die u eerder heeft ingestuurd aan de Belastingdienst? U geeft die wijzigingen dan door aan de Belastingdienst binnen één maand na het einde van het jaar waarin de wijziging plaatsvond. Omdat bijvoorbeeld ook een wijziging in rentevoet van de eigenwoningschuld een wijziging is waarop de meldingsplicht rust, concluderen wij dat bij een overeengekomen periodiek (veelal maandelijks) variabele rentevoet ten minste jaarlijks een melding moet volgen. De wijzigingen hoeft u daarbij overigens niet maandelijks door te geven; dit mag in één keer mits u maar op tijd bent (vóór 1 februari van het jaar volgend op het jaar van de wijziging; zie hierna).

Wees op tijd!

U dient de voornoemde gegevens in te sturen aan de Belastingdienst als u uw aangifte inkomstenbelasting doet of laat doen over het jaar waarin u de leningsovereenkomst van de eigenwoningschuld of hypotheek afsloot. Maar in ieder geval moet dit worden ingestuurd, uiterlijk op 31 december van het jaar waarin de eigenwoningschuld werd afgesloten.

Voorbeeld 1
U hebt in 2013 een nieuwe eigenwoninglening afgesloten bij de besloten vennootschap van uw fiscaal partner, bij een vriend of bijvoorbeeld bij familie. U stuurt dan gebruikelijk de voornoemde informatie digitaal in aan de Belastingdienst op het moment dat u ook uw aangifte inkomstenbelasting 2013 indient.

Heeft u uitstel gekregen van de Belastingdienst voor het doen van uw aangifte inkomstenbelasting 2013? U verzorgt deze aangifte dan bijvoorbeeld pas in 2015? U moet de gegevens over uw eigenwoningschuld dan toch uiterlijk eind december 2014 insturen aan de Belastingdienst. Omdat hier de termijnen voor het indienen van de aangifte en de informatieverplichting betreffende de eigenwoningschuld uiteen kunnen lopen, ontstaan risico’s. Risico’s die in de praktijk kunnen leiden tot een forse fiscale schade.

Voorbeeld 2
Ook bij wijzigingen in de leningsvoorwaarden gedurende de looptijd van een nieuwe eigenwoningschuld moet u melden. Wanneer u bijvoorbeeld in 2013 bij uw vader een nieuwe eigenwoninglening bent aangegaan, maar u wijzigt in overleg met hem in 2014 het rentepercentage, dan moet u de Belastingdienst informeren over de wijziging. U gebruikt weer het voorgeschreven digitale formulier. Ook hier moet u weer op tijd zijn. Let daarbij wel op, want uw wijziging moet gemeld zijn binnen één maand na afloop van het kalenderjaar waarin de wijziging plaatsvond. Deze termijn is dus nog korter en duurt slechts tot 1 februari 2015.

Uw aangifte inkomstenbelasting 2014 moet gebruikelijk (zonder nader uitstel) worden ingediend vóór 1 april 2015. Als u de Belastingdienst in dit voorbeeld pas informeert over het nieuwe rentepercentage van uw eigenwoningschuld in februari of maart 2015 (als u zich buigt over uw aangifte inkomstenbelasting 2014), dan bent u te laat. De overschrijding van de termijn zal ook hier weer tot forse fiscale schade kunnen leiden.

Sanctie

Het niet (tijdig), onjuist of onvolledig informeren van de Belastingdienst over een nieuwe eigenwoningschuld, bijvoorbeeld geleend bij uw familie, kennissen of een (eigen) besloten vennootschap, heeft grote fiscale gevolgen. De aftrek van de met deze eigenwoningschuld verbonden rentelast wordt u namelijk (tijdelijk) ontnomen op grond van artikel 3.119g Wet op de Inkomstenbelasting 2001. U loopt dan hypotheekrenteaftrek mis!

De lening voor uw eigen woning behoort dan met ingang van het jaar waarin de leningsovereenkomst tot stand kwam (of met ingang van het jaar waarin een wijziging tot stand kwam), niet langer tot de fiscaal wettelijk gedefinieerde ‘eigenwoningschuld’. De hypotheekrenteaftrek over dat ene aangiftejaar kunt u niet meer herstellen.

Als wel aan de overige vereisten voor het bestaan van een eigenwoningschuld wordt voldaan en de benodigde informatie alsnog binnen één maand na afloop van een volgend kalenderjaar op de voorgeschreven wijze aan de Belastingdienst wordt toegezonden, dan kunt u over volgende aangiftejaren wel weer hypotheekrenteaftrek genieten. Maar de eenmaal ontstane fiscale schade kunt u niet meer herstellen.

Conclusie

  • Bent u sinds 1 januari 2013 geen nieuwe eigenwoningschuld aangegaan? U hoeft dan niets te ondernemen; u heeft geen meldingsplicht;
  • U heeft uw oude eigenwoningschuld ‘overgesloten’, bijvoorbeeld van uw bank naar uw besloten vennootschap of naar familie? U heeft dan geen nieuwe eigenwoningschuld en dus ook geen meldingsplicht;
  • U bent in 2013 een nieuwe eigenwoningschuld aangegaan bij een ‘niet-administratieplichtige’: meldt dit op de voorgeschreven digitale wijze aan de Belastingdienst vóór eind december 2014;
  • U wijzigt tijdens de looptijd van de lening – uiteraard in overleg met de geldverstrekker (niet-administratieplichtige) – de voorwaarden van uw eigenwoningschuld, bijvoorbeeld nog in 2013: meldt dit op de voorgeschreven digitale wijze aan de Belastingdienst. Wij constateren dat u dit dan uiterlijk in januari 2014 moet melden;
  • Meldt u voornoemde wijziging uit 2013 niet of pas op de voorgeschreven wijze in februari 2014 (of later in dat jaar, maar vóór 1 februari 2015), dan geniet u geen hypotheekrenteaftrek over deze lening in het jaar 2013, maar mogelijk wel over het jaar 2014;
  • Wijzigt u de voorwaarden van deze geldlening niet in 2013 maar in 2014 of een volgend jaar, dan moet u dit digitaal melden uiterlijk binnen één maand na afloop van het kalenderjaar van de wijziging. Meldt u de gewijzigde gegevens in de maand januari van het jaar volgend op het jaar van de wijziging, dan geniet u hypotheekrenteaftrek over de eigenwoningschuld in het voorgaande jaar;
  • Heeft u een op of na 1 januari 2013 aangegane nieuwe eigenwoningschuld eenmaal correct en tijdig gemeld en treden in de leningsvoorwaarden geen wijzigingen op, dan hoeft u verder niets te ondernemen. De Belastingdienst werd immers al correct geïnformeerd. U hoeft dan dus geen andere jaarlijkse actie te nemen dan uw aangifte inkomstenbelasting te (laten) verzorgen.

Onze dienstverlening

VERDER heeft veel fiscale kennis in huis. Wij bieden fiscaal advies en helpen onze klanten met het verzorgen van hun aangiften. Maar ook met het fiscaal voordelig, correct en volgens de laatste wetgeving inrichten van leningsovereenkomsten die u aangaat met familie of een besloten vennootschap. Wenst u fiscaal advies om uw specifieke situatie optimaal in te richten? Wij kunnen helpen. Onze contactgegevens treft u hier aan.

VERDER gaat uiterst nauwkeurig te werk. Toch kunnen wij geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor door u op basis van de voorgaande informatie genomen acties. Neem hier kennis van onze disclaimer.

Jos van Bavel

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jos verantwoordelijk voor fiscale advisering. Jos is een fiscaal specialist met focus op grote en middelgrote Non-Profit organisaties en overheden.

Lees meer over Jos van Bavel >