31 30 2084100
Bellen

Omzetten rechtsvorm stichting

14 september 2013 - mr. Jos van Bavel VERDER - NON-PROFIT

Tijdens het bestaan van een stichting kan blijken dat deze rechtsvorm niet meer past bij haar organisatievorm of toekomstplannen. De wet biedt in Nederland gelukkig in veel gevallen de mogelijkheid om van rechtsvorm te wijzigen. Dankzij deze wettelijke faciliteit hoeft de stichting niet eerst te worden beëindigd en ontbonden voordat weer tot oprichting van een nieuwe – wél gewenste – rechtsvorm wordt overgegaan. De stichting kan direct worden ‘omgezet’, bijvoorbeeld in een besloten vennootschap (BV) of naamloze vennootschap (NV). Ook voor verenigingen is een omzetting denkbaar, daarover leest u hier meer.

Voor een omzetting moet wel worden voldaan aan in de wet gestelde eisen. Daarbij valt te denken aan een besluit tot omzetting, een besluit tot statutenwijziging en een notariële akte van omzetting die de nieuwe statuten bevat. Uiteraard moet de nieuwe rechtspersoon ook worden ingeschreven in het handelsregister bij de Kamer van Koophandel. Bij de omzetting van een stichting is daarnaast nog een rechtelijke machtiging vereist. Er moet voldaan worden aan bepaalde voorwaarden voor instandhouding van het ‘oude’ stichtingsvermogen en de Rechtbank zal zich een oordeel vormen over de wijze waarop dit stichtingsvermogen in nieuwe statuten wordt beklemd. De Rechtbank vervult daarbij haar maatschappelijke rol en waarborgt dat door de stichting vergaard vermogen in de ‘dode hand’ niet weglekt naar een particulier persoon of belang.

Praktijkervaring

De situaties die de specialisten van Verder Fiscaal eerder hebben begeleid, speelden zich steeds af in een markt waarin in het verleden op goede gronden gekozen was voor de rechtsvorm van de stichting, maar waarbij veranderende marktomstandigheden of behoefte aan nieuw extern kapitaal de stichting uiteindelijk toch noodzaakten om te wijzigen van rechtsvorm. Zo hebben er in de kinderopvangbranche veel omzettingen plaatsgevonden: tegenwoordig is dit een sector die meestal commercieel opereert.

Ook in bijvoorbeeld de zorg-, onderwijs- of welzijnssector starten initiatieven nogal eens als stichting. Een winstoogmerk is afwezig en via subsidiebijdragen of schenkingen kan voorzien worden in het benodigde kapitaal. Omdat de zorgsector flink in ontwikkeling blijft neemt echter de behoefte aan andere rechtsvormen dan die van de stichting toe. Er komen meer commercieel gedreven zorgaanbieders en ook winstuitkering wordt in de toekomst denkbaar in de zorgsector.
Ook stichtingen die bemerken dat donateurs of andere stakeholders meer betrokken moeten worden bij de besluitvorming gaan wel over tot omzetting naar een andere rechtsvorm: die van de (coöperatieve) vereniging kan bijvoorbeeld passend zijn.

Fiscale aspecten omzetting

Ook fiscaal vraagt een omzetting van een stichting naar een andere rechtsvorm de aandacht. Zo wordt een besloten of naamloze vennootschap – enkele uitzonderingen daargelaten – met haar gehele vermogen betrokken in de heffing van vennootschapsbelasting. Bij een stichting is het belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting juist meer uitzondering dan regel. Meer over de belastingplicht van stichtingen treft u hier.

Stichtingen die een onderneming drijven kunnen hinder ondervinden van de beperkingen aan deze rechtsvorm. Omzetting in een besloten vennootschap of coöperatieve vereniging is dan soms de oplossing. De initiatiefnemers bij een stichting of derden kunnen als aandeelhouder of leden gaan fungeren en toekomstig te behalen winsten als dividend uitgekeerd krijgen. Fiscaal behelst een omzetting een fictief stakingsmoment, zodat regulier afgerekend moet worden met de Belastingdienst over in de onderneming van de stichting aanwezige stille reserves, fiscale reserves en/of goodwill. Door gebruik te maken van een ‘geruisloze’ doorschuiffaciliteit echter, hoeft deze fictie in de praktijk geen drempel te vormen bij de omzetting van een stichting. De omzetting van een stichting kan zodoende vaak fiscaal volledig probleemloos plaatsvinden.

Relevant daarbij is wel op te merken is dat stichtingen in tegenstelling tot sommige andere rechtsvormen regulier diverse fiscale faciliteiten inroepen, afhankelijk ook van de doelstelling, feitelijke werkzaamheden of de betrokkenheid van vrijwilligers bij de bedrijfsvoering. Denk daarbij aan de bestedingsreserve, aftrek voor fondswervende instellingen, de status van ANBI of SBBI of bepaalde btw-vrijstellingen. Bij de omzetting van een stichting naar een andere rechtsvorm is het verstandig om de fiscale gevolgen in kaart te brengen. Daarmee voorkomen we verrassingen na een omzetting.

Onze dienstverlening

Bij de keuze voor de meest passende rechtsvorm van uw organisatie zijn wij graag van dienst: vóór aanvang van een nieuw initiatief, maar ook als uw stichting al enige tijd bezig is. Wij adviseren daarbij, al dan niet in samenspraak met uw notaris of juridisch adviseur, vanuit fiscale optiek. Wij kunnen dan vooral uw fiscale belang dienen, het fiscale rendement van uw organisatie verhogen en fiscale risico’s wegnemen. Vraagstukken over de fiscale gevolgen van uw rechtsvormkeuze, rekent VERDER tot haar expertise. Onze contactgegevens treft u hier aan. Graag gaan we met u vrijblijvend een gesprek aan over de (fiscale) mogelijkheden voor uw organisatie.

VERDER gaat uiterst nauwkeurig te werk. Toch kunnen wij geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor door u op basis van de voorgaande informatie genomen acties. Neem hier kennis van onze disclaimer.

Jos van Bavel

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jos verantwoordelijk voor fiscale advisering. Jos is een fiscaal specialist met focus op grote en middelgrote Non-Profit organisaties en overheden.

Lees meer over Jos van Bavel >