31 30 2084100
Bellen

U wilt meer informatie?

X
  • Vul uw gegevens in. Wij versturen u een e-mail met een link naar het whitepaper.

Publicatieplicht voor ANBI’s in 2014

6 oktober 2013 - mr. Jos van Bavel VERDER - NON-PROFIT

Sinds de invoering per 1 januari 2008 van een fiscaal beschikkingenstelsel voor algemeen nut beogende instellingen (hierna: ANBI’s), staat de ontwikkeling van (fiscale) wet- en regelgeving voor ANBI’s niet stil. Ook in 2013 staat de ANBI in de belangstelling van de politiek en is zij wederom het onderwerp van aangescherpte regelgeving. Een belangrijk recent gevolg daarvan is dat ANBI’s per 1 januari 2014 wettelijk verplicht worden om bepaalde gegevens te publiceren op een website.

In een brief van de Belastingdienst uit juli 2013 zijn alle tot dan toe bekende ANBI’s beknopt geïnformeerd over de gewijzigde regelgeving en het feit dat zij binnenkort over een website dienen te beschikken.

Doel van wijziging

Het doel van de nieuwe regelgeving is (mede) om meer (gratis) transparantie te bieden aan het publiek, donateurs, begunstigden en stakeholders zoals de Belastingdienst. Het publieksvertrouwen in de filantropische sector moet zo worden vergroot. Opmerkelijk is wel dat dit doel door middel van (opnieuw) aangescherpte fiscale regelgeving moet worden bereikt. Een alternatief liet zich bijvoorbeeld denken in het (concept)wetsvoorstel over de publicatieplicht van stichtingen dat het ministerie van Justitie heeft opgesteld.

Wie moet publiceren

Opvallend genoeg zijn (nog) niet alle ANBI’s gehouden om te voldoen aan de nieuwe publicatieplicht per 1 januari 2014. Op de hoofdregel dat alle ANBI’s moeten publiceren (ook de buitenlandse!) gelden twee uitzonderingen:

Publiekrechtelijke lichamen

De ANBI-status van deze lichamen (bijvoorbeeld: gemeenten, provincies) vloeit rechtstreeks voort uit de wet, dus hoeven zij niet apart te voldoen aan de nieuwe publicatieverplichtingen, aldus de staatssecretaris van Financiën. De wijze waarop deze ANBI’s transparantie tonen en verantwoording afleggen aan het publiek is volgens de staatssecretaris al voldoende elders in voor deze lichamen geldende regelgeving neergelegd. Dat diverse ANBI’s (zoals woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen) eveneens op grond van niet-fiscale regelgeving al verantwoording afleggen aan de (rijks)overheid en het publiek is opvallend genoeg blijkbaar geen reden om hen ook uit te zonderen van de nieuwe publicatieplicht.

Kerkgenootschappen

Kerkgenootschappen moeten pas uiterlijk met ingang van 1 januari 2016 voldoen aan de nieuwe publicatieplicht voor ANBI’s en hebben dus een tijdelijke uitzonderingspositie. Vanwege de bijzondere positie in de Nederlandse rechtsorde en het ontbreken van de verplichting ingeschreven te zijn in het Handelsregister, worden zij tijdelijk uitgezonderd van de publicatieplicht. Er resteert hen meer tijd om te voldoen aan de nieuwe fiscale vereisten. Of een kerkgenootschap nu eerder wel of niet werd gerangschikt als ANBI in een zogenaamde ‘groepsbeschikking’ is overigens niet relevant in het kader van de komende publicatieplicht. Alle bij een groepsbeschikking aangesloten kerkgenootschappen moeten met ingang van 2016 dus afzonderlijk voldoen aan deze nieuwe ANBI-voorwaarde.

Wat moet er gepubliceerd worden

Een instelling wordt met ingang van 1 januari 2014 door de Belastingdienst als ANBI aangemerkt indien en zolang “de instelling via internet op elektronische wijze informatie met betrekking tot haar functioneren, openbaar maakt”. Deze informatie betreft ten minste de volgende 8 onderdelen, aldus artikel 1a lid 7 Uitvoeringsregeling AWR:

1. De naam van de instelling

Het gaat hierbij om de officiële naam van de instelling, zoals ook opgenomen op de ANBI-lijst van de Belastingdienst. Indien de instelling onder een andere naam bij het algemene publiek bekend is, kunnen beide namen worden opgenomen op de ANBI-lijst.

2. Het RSIN-nummer

Het RSIN is het nummer dat door de Kamer van Koophandel wordt toegekend bij de verplichte inschrijving van een rechtspersoon (of samenwerkingsverband) in het Handelsregister. Buitenlandse ANBI’s zullen via een aparte aanvraagprocedure moeten kunnen gaan voldoen aan dit criterium. Over de termijn waarop deze procedure beschikbaar komt, bestaat echter nog geen duidelijkheid. De periode tot 1 januari 2014 beschouwen wij in dit verband als erg kort. Overgangsrecht voor buitenlandse ANBI’s ontbreekt in ieder geval.

3. Het post- of bezoekadres, dan wel het telefoonnummer of e-mailadres

Donateurs, begunstigden en stakeholders bij de ANBI, moeten de mogelijkheid hebben om contact op te nemen met de ANBI. Daarvoor zijn de contactgegevens vereist op de website. De keuze om een post- of bezoekadres te vermelden wordt overgelaten aan de ANBI. Ten minste het post- of bezoekadres moet worden vermeld, de vermelding van een telefoonnummer of e-mailadres is niet verplicht.

4. De doelstelling volgens de regelgeving van de ANBI

De ANBI moet het doel, de missie en de bestaansreden van de instelling in het kort en begrijpelijk beschrijven. Hierdoor hebben begunstigden, donateurs en stakeholders de mogelijkheid om te toetsen of het actuele beleidsplan van de ANBI (vergelijk hierna) overeenkomt met de doelstelling.

5. de hoofdlijnen van het actuele beleidsplan

Op grond van reeds in 2013 bestaande ANBI-regelgeving, moet een ANBI beschikken over een beleidsplan. Bij een controle door de Belastingdienst van een ANBI is dit vaak ook één van de aspecten die wordt opgevraagd. In het kader van de publicatieplicht wordt het nu voor ANBI’s verplicht om dit beleidsplan openbaar te maken en digitaal te publiceren. Wij merken op dat het niet noodzakelijk is om een zeer gedetailleerd beleidsplan integraal te publiceren. Volstaan kan vaak worden inzichtelijk te maken via een ‘publieksvriendelijke versie’ van het beleidsplan, hoe de ANBI de komende jaren haar doelstellingen denkt te bereiken.

6. De bestuurssamenstelling, het beloningsbeleid en de namen van de bestuurders

De namen van leden van het statutaire bestuur van een ANBI moeten worden vermeld. Niet de namen van de leden van het orgaan dat het beleid bepaalt. De adressen van deze bestuursleden hoeven niet te worden vermeld. Bij de samenstelling van het bestuur moet u denken aan de functie(s) die binnen het bestuur worden onderkend. Hoewel het ons logisch voorkomt, is het niet verplicht om de diverse functies te koppelen aan de namen van de betrokken bestuurders. Door of namens bestuurders (naar onze inschatting voornamelijk van vermogensfondsen) die gegronde redenen hebben c.q. een reëel gevaar lopen voor de persoonlijke veiligheid (of die van hun familieleden) bij publicatie van hun namen, kan om ontheffing van deze eis worden verzocht. Hoe dit moet worden aangetoond of toetsing plaatsvindt door de Belastingdienst is nog onduidelijk.
Ook het beloningsbeleid voor het in dienst zijnde personeel moet worden gepubliceerd. Vaak kan worden volstaan met een verwijzing naar een van toepassing zijnde CAO- of salarisregeling. Zie goed dat deze nieuwe voorwaarde voor ANBI’s dus verder gaat dan de reeds sinds 2008 bestaande verplichting om de leden van het beleidsbepalende orgaan niet meer dan een onkostenvergoeding en een niet-bovenmatig vacatiegeld te laten ontvangen. Ingevolge de nieuwe publicatieplicht zal met name belang toekomen aan het salaris van het bestuur en de directie van een ANBI. Potentiële donateurs en stakeholders moeten zich daarover relatief eenvoudig een oordeel kunnen vormen.

7. Een actueel verslag van de uitgeoefende activiteit(en)

Waar het beleidsplan een beeld geeft van de plannen van een ANBI, biedt dit verslag een overzicht van de activiteiten die het afgelopen jaar zijn verricht. In combinatie met het beleidsplan wordt op deze manier dus verantwoording afgelegd. Niet vereist (zo al mogelijk) is het om ‘bereikte resultaten’ te vermelden.

8. De balans en de staat van baten en lasten, met toelichting.

Vanaf 1 januari 2014 moeten ANBI’s voortaan jaarlijks hun balans en een overzicht van de staat van baten en lasten (voor commerciële rechtspersonen ook wel bekend als de ‘exploitatie-‘ of ‘winst- en verlies’-rekening), met een toelichting daarop publiceren.

De normale ‘fondswervende’ ANBI kan volstaan met het publiceren van een samenvatting van die gegevens. Vermogensfondsen en kerkgenootschappen zijn niet verplicht dezelfde transparantie te tonen omdat zij hun fondsen niet werven onder een breed publiek. Zij mogen volstaan met het publiceren van alleen een (verkorte) staat van baten en lasten en een overzicht van de daadwerkelijke en voorgenomen bestedingen, met toelichting. ANBI’s worden als zuivere vermogensfondsen aangemerkt indien zij “niet actief geld of goederen werven onder derden en die het aan hen ter beschikking staande vermogen of de opbrengsten daarvan” voor 90% of meer “besteden ten behoeve van hun eigen doelstelling”.

De begrippen balans en de staat van baten en lasten moeten in dit verband worden begrepen als bedoeld in het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent naar onze mening dat de eisen die voor kleine rechtspersonen aan de (zogenoemde ‘verkorte’) balans moeten worden gesteld, vaak ook ingevolge de nieuwe publicatieplicht voor dergelijke ANBI’s zullen kunnen volstaan. Als ANBI kwalificerende vermogensfondsen en kerkgenootschappen kunnen volstaan met publicatie van hun ‘verkorte’ staat van baten en lasten en een overzicht met toelichting daarop van de daadwerkelijke en voorgenomen bestedingen. Ook hier is derhalve een overzicht in ieder detail uitdrukkelijk niet vereist.

Op welke periode ziet de financiële verantwoording?

De fiscale regelgeving vereist dat de voornoemde financiële informatie binnen zes maanden na afloop van het boekjaar op de website staan. Uit praktisch oogpunt is besloten de publicatieplicht per 1 januari 2014 voor het eerst te laten gelden voor de (verkorte) financiële stukken van het voorlaatste volledige boekjaar (bijvoorbeeld eindigend op 31 december 2012). Deze informatie moet dan dus op 1 januari 2014 op de website staan. De (verkorte) financiële informatie over het laatste volledige boekjaar (bijvoorbeeld eindigend op 31 december 2013) dient uiterlijk op 1 juli 2014 op de website te staan.

ANBI’s die de rechtsvorm van de stichting hebben, kunnen naast deze nieuwe fiscale regelgeving nog geconfronteerd worden met een wetsvoorstel op grond waarvan zij hun jaarstukken voortaan ook zullen moeten publiceren via het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Meer informatie over dit wetsvoorstel treft u hier.

Tot slot

Wat opvalt is dat de kwaliteit en juistheid van de te publiceren gegevens niet door de Belastingdienst zal worden gecontroleerd. Die verantwoordelijkheid wordt uitdrukkelijk bij de ANBI’s gelaten. De donateurs, begunstigden of stakeholders zullen moeten beoordelen of ze genoegen nemen met de gepubliceerde informatie of aanvullend nog informatie inwinnen bij de ANBI.

Zoals al kon worden opgemaakt uit de brief die de Belastingdienst deze zomer aan alle toenmalig bekende ANBI’s heeft verzonden, zal de Belastingdienst nog dit najaar informeren bij de ANBI’s naar het internetadres van de instelling dat gepubliceerd moet worden in de ANBI-lijst van de Belastingdienst. Op dat internetadres moet dan per 1 januari 2014 de volledige voornoemde en te publiceren informatie te vinden zijn. Omdat het noodzakelijk is dat deze website per 1 januari 2014 in de lucht is, adviseren wij ANBI’s die nog niet beschikken over een (eigen) website om zich op korte termijn te verzekeren van (ruimte op) een internetadres waar de publicatie kan plaatsvinden. Instellingen die pas in 2014 worden opgericht en erkend als ANBI, kunnen uiteraard niet per 1 januari 2014 voldoen aan de publicatieplicht. Met deze ANBI’s moeten naar onze mening bij de erkenning afspraken gemaakt worden over de termijn waarop zij de gegevens voor het eerst op de website zetten. Tot slot zijn ook de diverse brancheorganisaties in de filantropische sector zijn druk om voor deze publicatieplicht ook platformen in te richten.

Onze dienstverlening

Bij het bewaken van de ANBI-criteria van uw instelling zijn wij graag van dienst. Vraagstukken over de fiscale regelgeving voor ANBI’s en instellingen, rekent VERDER tot haar expertise. Onze contactgegevens treft u hier aan. Graag gaan we met u vrijblijvend een gesprek aan over het belang van de ANBI-status voor uw organisatie en de wijze waarop aan de (nieuwe) ANBI-voorwaarden kan worden voldaan.

VERDER gaat uiterst nauwkeurig te werk. Toch kunnen wij geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor door u op basis van de voorgaande informatie genomen acties. Neem hier kennis van onze disclaimer.

Jos van Bavel

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jos verantwoordelijk voor fiscale advisering. Jos is een fiscaal specialist met focus op grote en middelgrote Non-Profit organisaties en overheden.

Lees meer over Jos van Bavel >

Recente publicaties

Alle publicaties

Best gelezen