+31 30 2084100
Bellen

Uitvoeringsregeling Geefwet

2 november 2012 - mr. Jos van Bavel VERDER - NON-PROFIT

Met ingang van 1 januari 2012 is door de invoering van de Geefwet (weer) een aantal wijzigingen aangebracht in de fiscale wetgeving voor algemeen nut beogende instellingen (ANBI‘s). Op 22 juni 2012 heeft de staatssecretaris van Financiën de definitieve versie van de Uitvoeringsregeling Geefwet gepubliceerd in de Staatscourant (zie koppeling onderaan deze bijdrage) en zijn de gewijzigde voorwaarden – zoals bij het verschijnen van het concept van de Uitvoeringsregeling op 20 maart 2012 al verwacht – in werking getreden met terugwerkende kracht tot 1 januari 2012. Naast een nieuwe invulling van de ANBI-criteria zijn nadere regels ingevoerd voor steunstichtingen van een sociaal belang behartigende instelling (Steunstichtingen SBBI). Op 4 juli 2012 schreef de staatssecretaris van Financiën over de publicatie in de Staatscourant nog een brief aan de Tweede Kamer.

Commerciële activiteiten ANBI’s

Voorheen werd regelmatig discussie gevoerd met de Belastingdienst over de mate waarin een ANBI commerciële activiteiten mocht verrichten. Het criterium dat een ANBI voor 90% of meer het algemeen belang moet behartigen werd regelmatig geïnterpreteerd als een inkomenstoets waarbij gekeken werd naar de wijze waarop de gelden zijn verkregen. In de Geefwet is met ingang van 1 januari 2012 bepaald dat de uitoefening van commerciële activiteiten in beginsel niet langer in weg staat aan het verkrijgen of behouden van de ANBI-status. Het beoordelen of een instelling voor 90% of meer het algemeen belang behartigt, wordt aan de hand van de bestedingen van de behaalde opbrengsten beoordeeld.

In de concepttekst van de Uitvoeringsregeling Geefwet uit maart 2012, werd in de definitie van ‘commerciële activiteiten’ verwezen naar ondernemingsactiviteiten. Dat leidde tot verwarring. De staatssecretaris van Financiën geeft nu aan dat het niet zozeer om het fiscale ondernemersbegrip gaat, maar om werkzaamheden welke worden verricht ‘met het oogmerk een positief resultaat te genereren om de algemeen nuttige activiteiten van de ANBI te financieren’.

Onder commerciële activiteiten moeten dus worden verstaan: ‘het tegen commerciële tarieven verrichten van werkzaamheden of verlenen van diensten met het oogmerk hiermee ter financiering van de algemeen nuttige activiteiten van de instelling een positief resultaat te behalen’. Beleggingsactiviteiten zijn in dit kader dus geen commerciële activiteiten. Beleggen in de vorm van verhuur van vastgoed om daarmee fondsen te werven voor het algemene nut is ook toegestaan, althans dat kunnen we afleiden uit recente jurisprudentie. Beleggen in de vorm van een participatie, investering en deelneming in een (dochter)vennootschap is ook toegestaan, mits dit valt binnen de reikwijdte van de algemeen nuttige activiteiten van de ANBI.

Er moet een onderscheid worden gemaakt met activiteiten die onderdeel zijn van het doel van de instelling. Dit zijn in beginsel algemeen nuttige activiteiten. Indien de algemeen nuttige activiteiten van een ANBI per saldo structureel winstgevend zijn, is het doel van de ANBI volgens de staatssecretaris feitelijk niet het dienen van het algemeen belang, maar is deze gericht op het behalen van een positief resultaat.

Een ANBI met commerciële activiteiten zal duidelijk moeten laten zien in haar administratie dat de inkomsten uit commerciële activiteiten binnen een ‘redelijke’ termijn ten goede komen aan de algemeen nuttige activiteiten van de ANBI. De vraag of een activiteit van een ANBI kwalificeert als een commerciële activiteit staat los van de vraag of deze activiteit belast wordt met vennootschapsbelasting. Een ANBI die met (een gedeelte van) haar activiteiten in de heffing van vennootschapsbelasting wordt betrokken, zal moeten beoordelen of zij eventueel in aanmerking komt voor faciliteiten die de belastingdruk kunnen verminderen.

Liquidatiesaldobepaling (gelijksoortigheidscriterium)

Uit de regelgeving (statuten en andere interne regels) van een ANBI moet met ingang van 1 januari 2012 blijken dat een eventueel batig liquidatiesaldo ten goede komt aan een andere ANBI met een gelijksoortige doelstelling. Tot de nieuwe regelgeving, mocht het liquidatiesaldo worden besteed aan de bredere categorie van ‘het algemeen belang’. Voor instellingen die vóór 1 januari 2012 als ANBI zijn gerangschikt geldt een overgangsregeling die ervoor zorgt dat deze ANBI’s niet direct de stap naar de notaris hoeven maken om hun statuten te wijzigen. Bij de eerst volgende wijziging van de regelgeving van de ANBI (lees: de statuten) zal de bepaling met betrekking tot het liquidatiesaldo moeten worden aangepast.

Culturele instellingen die hun liquidatiesaldo ingevolge hun statuten moeten blijven laten toekomen aan bijvoorbeeld de gemeente waarin ze zijn gevestigd en die hen ondersteunt, kunnen praktisch niet voldoen aan de nieuwe ANBI-criteria. Een beleidsstandpunt van de staatssecretaris van Financiën blijft vooralsnog uit op dit punt.

Steunstichting SBBI

In tegenstelling tot een ANBI is een SBBI in eerste instantie gericht op een particulier en een sociaal belang. Te denken valt aan amateursportinstellingen, scoutingclubs en muziekkorpsen. Het fiscale regime dat aan een SBBI ten goede komt is beperkter dan het fiscale regime voor ANBI’s.

Per 1 januari 2012 kan de giftenaftrek in de inkomsten- en vennootschapsbelasting ook worden toegepast voor eenmalige giften aan een Steunstichting SBBI. De schenking moet daarbij vrijgesteld blijven van de heffing van schenkbelasting, maar een vrijstelling daarvoor is nog in de maak.

Nog meer nieuwe ANBI-regelgeving in de maak

Door de staatssecretaris van Financiën werd aangekondigd dat de Minister van Veiligheid en Justitie zo spoedig mogelijk een wetsvoorstel wil indienen waarin de plicht wordt vastgelegd voor ANBI’s om bepaalde informatie openbaar te maken. Het openbaar maken van aanvullende gegevens door ANBI’s is één van de onderwerpen waarover wordt overlegd met de Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie om vorm te geven aan een gezamenlijke visie op het toezicht en de transparantie binnen de goededoelensector.

Inmiddels is op Prinsjesdag 2012 in het belastingplan 2013 en in het wetsvoorstel overige fisacle maatregelen 2013 aangekondigd dat stichtingen en verenigingen met de ANBI-status meer transparant moeten zijn over hun handelen richting de samenleving. Vanaf 1 januari 2014 moeten ANBI’s daarom bepaalde gegevens via een website openbaar maken. Hierbij valt te denken aan naam, adres en contactgegevens van de ANBI, bestuurssamenstelling, een verkort jaarverslag maar ook doelstelling en het beleidsplan. In een afzonderlijk besluit zal nog bekend worden gemaakt om welke gegevens het gaat. Voor kerkgenootschappen zal overigens op grond van de privacywetgeving een uitzondering worden gemaakt op de openbaarmaking van de namen van de bestuurders.

Ook is aangekondigd dat het kabinet het standpunt van de Hoge Raad overneemt dat toegelaten instellingen in de zin van de Woningwet rechtstreeks zijn gericht op het dienen van het algemeen belang van voldoende en goede woongelegenheid in de sociale-huursector en dat zij hierdoor kwalificeren als ANBI. Volkshuisvesting zal daardoor met terugwerkende kracht tot 1 januari 2012 worden aangemerkt als algemeen nuttig doel. Dit betekent dat verenigingen en stichtingen die als toegelaten instellingen in de zin van de Woningwet in het belang van de volkshuisvesting werkzaam zijn, de ANBI-status kunnen aanvragen. Een ANBI heeft recht op fiscale voordelen op het gebied van de overdrachtsbelasting en de schenk- en erfbelasting. Eventuele donateurs kunnen daarbij nog giftenaftrek claimen in 2012 voor de inkomsten- en de vennootschapsbelasting.

Notariële akte voor periodieke schenking?

In de fiscale plannen die in de publiciteit zijn gekomen rond Prinsjesdag 2012, neemt de staatssecretaris van Financiën inmiddels het standpunt in dat de eis van een notariële akte bij het vormgeven van een periodieke gift kan worden afgeschaft. Daarvoor in de plaats komt een onderhandse schenkingsovereenkomst. In zijn meest recente plannen onthult de staatssecretaris opnieuw een deel van zijn plannen op dit punt. Tegelijkertijd geeft hij aan dat een en ander pas gerealiseerd kan worden op zijn vroegst per 2014 of 2015.

Het vervangen van de notariële akte voor aftrek van een periodieke gift door een onderhandse schenkingsovereenkomst kan alleen als voldoende waarborgen worden ingebouwd om misbruik van de giftenaftrek te voorkomen. ‘De Belastingdienst moet voldoende mogelijkheden hebben om toezicht uit te oefenen op de periodieke gift’, aldus de staatssecretaris.

Hij stelt zich daarbij momenteel het volgende handelswijze voor met ingang van 2014 of 2015:

  • Er komt een voorbeeldovereenkomst die te downloaden is op de website van de Belastingdienst;
  • In deze overeenkomst worden dezelfde voorwaarden opgenomen als nu gelden voor de notariële akte, waaronder dat giften overeengekomen moeten worden voor een termijn van minimaal vijf jaar;
  • De overeenkomst wordt door de belastingplichtige ingevuld, ondertekend en opgestuurd naar de betrokken organisatie;
  • De periodieke gift is aftrekbaar voor de inkomstenbelasting als deze aan een ANBI wordt gedaan;
  • Voorts is de periodieke gift aftrekbaar als deze wordt gedaan aan bij de Kamer van Koophandel ingeschreven verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid en met ten minste 25 leden. Van deze organisaties wordt geacht een registratienummer in het Handelsregister bekend te zijn;
  • De organisatie bevestigt de overeenkomst via een e-mail aan de belastingplichtige onder vermelding van een unieke code en neemt dit nummer met de overeenkomst op in haar administratie;
  • De gever vermeldt in zijn aangifte inkomstenbelasting het registratienummer van de organisatie, de unieke code en het bedrag van de periodieke gift. Het in de aangifte vermelde registratienummer en de code maken toezicht en controle door de Belastingdienst mogelijk.

De staatssecretaris ziet geen mogelijkheden om zijn voorstel op korte termijn in te voeren. Hij noemt daarvoor twee redenen. Allereerst is in het Wetsvoorstel Overige Fiscale Maatregelen 2013 een verplichting opgenomen voor ANBI’s om per 1 januari 2014 bepaalde gegevens op elektronische wijze via internet openbaar te maken (vergelijk ook hierboven). Dit is echter nog niet definitief vastgelegd. Gezien de samenhang van deze digitale publicatieplicht voor ANBI’s, zou implementatie van de onderhandse schenkingsovereenkomst voor periodieke giften op zijn vroegst per 2014 of 2015 gerealiseerd kunnen worden. Ten tweede voert hij aan dat hij binnenkort zijn plannen nog wil bespreken met de Stichting Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie (SBF) en vertegenwoordigers van andere begunstigde instellingen. In antwoord op vragen van de vaste commissie voor Financiën van de Eerste Kamer, meldt hij [dat] ‘bij het voornemen om de notariële akte te vervangen door een onderhandse schenkingsovereenkomst is gekozen voor een zorgvuldig voorbereidings- en invoeringstraject, met voldoende ruimte voor overleg met de goededoelensector en de verenigingswereld.

De instellingen die periodieke giften ontvangen, moeten voldoende tijd krijgen om in hun administratie de nodige voorzieningen te treffen om gebruik te kunnen maken van de onderhandse schenkingsovereenkomst’. Vanwege deze voorzieningen zou implementatie van de onderhandse schenkingsovereenkomst voor periodieke giften als alternatief voor de notariële akte op zijn vroegst per 2014 gerealiseerd kunnen worden. Een aantal voorbehouden dus nog, maar er staan enkele wijzigingen op stapel.

VERDER heeft veel expertise op het terrein van fiscale regelgeving voor ANBI’s, SBBI’s, Steunstichtingen SBBI en woningcorporaties. Graag lichten we u onze ervaring toe in een gesprek. Onze contactgegevens treft u hier aan.

Jos van Bavel

Partner | Fiscalist

Binnen VERDER is Jos verantwoordelijk voor fiscale advisering. Jos is een fiscaal specialist met focus op grote en middelgrote Non-Profit organisaties en overheden.

Lees meer over Jos van Bavel >

Recente publicaties

Alle publicaties

Best gelezen